"Kıbrıs 1974: Savaşın 50. Yılında Hatırlananlar"

 50 Yıl Sonra Kıbrıs 1974: Bir Müdahalenin, Bir Mücadelenin ve Bir Dönüm Noktasının Hikâyesi

1974 yazı…

Akdeniz’in ortasında küçük bir ada, büyük güçlerin hesaplaşma sahnesine dönüştü. Kıbrıs Barış Harekâtı, yalnızca bir askerî operasyon değil; Türk dış politikasının, uluslararası hukukun ve Türk milletinin tarihsel reflekslerinin somut bir yansımasıydı.

Aradan 50 yıl geçti.

Ama Kıbrıs 1974, hâlâ konuşuluyor, tartışılıyor ve hatırlanıyor.

Kıbrıs 1974 Nedir? Neden Oldu?

1974 Kıbrıs Harekâtı’nın temel nedeni, Kıbrıs Türk halkının can güvenliğinin ortadan kalkmasıydı.

Süreci başlatan gelişmeler:

Yunanistan destekli ENOSİS (Kıbrıs’ın Yunanistan’a bağlanması) girişimleri

EOKA terör örgütünün Kıbrıs Türklerine yönelik saldırıları

15 Temmuz 1974’te yapılan Yunan darbesi

Kıbrıs Cumhuriyeti’nin fiilen ortadan kalkması

Türkiye, 1960 Garanti Antlaşması’ndan doğan hakkını kullanarak müdahale etti.

Kıbrıs Barış Harekâtı Ne Zaman Başladı?

20 Temmuz 1974 sabahı…

Türk Silahlı Kuvvetleri,

Denizden

Havadan

Karadan

eş zamanlı olarak Kıbrıs Barış Harekâtı’nı başlattı.

Bu tarih, bugün Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nde Barış ve Özgürlük Bayramı olarak anılmaktadır.

1974 Kıbrıs Savaşı mı, Barış Harekâtı mı?

Bu soru, 50 yıldır tartışılıyor.

Uluslararası literatürde sıkça “savaş” denilse de, Türkiye açısından bu operasyon:

Bir işgal değil

Bir ilhak değil

Bir koruma ve barış müdahalesiydi

Harekâtın resmî adı boşuna “Kıbrıs Barış Harekâtı” değildir.

Kıbrıs 1974’te Neler Yaşandı?

Birinci Harekât (20–22 Temmuz 1974):

Girne kıyılarına çıkarma yapıldı

Lefkoşa’ya ilerleme sağlandı

Ateşkes ilan edildi

İkinci Harekât (14–16 Ağustos 1974):

Türk kontrol alanı genişledi

Bugünkü Kuzey Kıbrıs sınırları oluştu

Ada fiilen ikiye bölündü

Bu süreç, Kıbrıs’ın kaderini kalıcı olarak değiştirdi.

50. Yılda Kıbrıs 1974: Neler Hatırlanıyor?

2024 itibarıyla Kıbrıs Barış Harekâtı’nın 50. yılı geride kaldı.

Bu yarım asırda hafızalarda kalanlar sadece askerî başarılar değil.

Hatırlananlar:

Şehit olan Mehmetçikler

Göç etmek zorunda kalan siviller

Kayıp kişiler

Diplomatik ambargolar

Türkiye’ye uygulanan silah yaptırımları

Ama aynı zamanda:

Kıbrıs Türk halkının özgürlüğü

Güvenlik ve siyasi varlık

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin temelleri

Kıbrıs Barış Harekâtı’nın Türkiye’ye Etkileri

Kıbrıs 1974, Türkiye için bir dönüm noktasıydı.

Sonuçları:

Türk savunma sanayisinin yerli üretime yönelmesi

Bağımsız dış politika anlayışının güçlenmesi

NATO–Türkiye ilişkilerinde kırılma

Doğu Akdeniz jeopolitiğinin yeniden şekillenmesi

Bugün Doğu Akdeniz’de konuşulan her denklemde, 1974 Kıbrıs Harekâtı’nın izi vardır.

KKTC ve 1974’ün Mirası

1983’te ilan edilen Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti, doğrudan 1974’ün sonucudur.

50 yıl sonra hâlâ:

Tanınma sorunu sürüyor

Müzakereler devam ediyor

Çözüm arayışları gündemde

Ama değişmeyen tek şey var:

Kıbrıs Türkleri artık yalnız değil.

Kıbrıs 1974’ü Anlamak, Bugünü Anlamaktır

Kıbrıs 1974:

Sadece geçmişte kalmış bir askerî olay değil

Bugünün Doğu Akdeniz politikasının anahtarıdır

Enerji hatları, deniz yetki alanları ve bölgesel güç dengeleri konuşulurken, 1974’ü bilmeden analiz yapmak mümkün değildir.

Sonuç: 50 Yıl Sonra Kıbrıs 1974

Aradan yarım asır geçti.

Ama Kıbrıs 1974:

Unutulmadı

Unutturulmadı

Tarihin tozlu raflarına kaldırılmadı

Çünkü bu olay:

Bir milletin sorumluluk aldığı

Bir halkın hayatta kaldığı

Bir coğrafyanın kaderinin değiştiği andı

Kıbrıs 1974, geçmiş değil; hâlâ yaşayan bir tarihtir.