KAŞGAR

Kaşgar, ( Uygur Türkçesinde قەشقەر ) Doğu Türkistan’ın batısında yer alan tarihi bir Türk şehridir.

Taklamakan Çölünün batısında Tienşan Dağlarının eteklerinde yer alan Kaşgar deniz seviyesinden 1290 m yükseklikte kurulmuştur. Şehrin kuruluşu tarihi Han Hanedanlığıdönmine kadar uzanmaktadır. Şehirde ilk hüküm süren Müslüman Türk hükümdarı Karahanlılar’dan Abdülkerim Satuk Buğra Han’dır.

Kaşgar Karahanlılar zamanında tarım havzasının en önemli kültür merkezi haline geldi. Yusuf Has Hacib ünlü eseri Kutadgu Bilig’i bu şehirde yazdı. Divân-ı Lügati’t-Türk’ün yazarı Mahmud’da Kaşgar’da doğdu. Şehir Melikşah zamanında Büyük Selçuklu idaresine girdi. Büyük Selçuklulardan sonra Karhıtayların idaresine giren şehir 1218′de Moğolların eline geçti. Kaşgar1399′da Timurlular Devleti’nin idaresine girdi. Timur Ankara Savaşı’ndan sonra Anadolu’dan getirdiği Kara Tatarların bir bölümünü Kaşgar’a yerleştirdi.

Kaşgar 1759′da Çin‘lilerin eline geçti. Bu tarihten sonra bölgede yaşayan Müslümanlar Çinidaresine karşı mücadele başlattılar. Yakup Han Bölgede bağımsız bir devlet kurdu ve 1872′den itibaren ülkesinde Osmanlı Sultanı Abdülaziz adına hutbe okutmaya başladı. Yakup Han’ın ölümünden sonra Çin tekrar Kaşgar’ı ele geçirdi. Çin yönetimi 1884′te bölgede Sincan vilayetini kurdu. 1949 yılında Çin Halk Cumhuriyeti’nin kurulmasından sonra 1955′ te Sincan Uygur Özerk Bölgesi kuruldu.

Kaşgar vilayeti bir merkez ilçe ve 11 ilçe’den oluşur. İlk Çağ’dan beri Tarım havzasının ekonomik merkezi olan şehirde pamuk sanayisi gelişmiştir. Kaşgar’da pazar günü kurulan çarşı şehrin ekonomik hayatında önemli bir yer tutar. Binlerce çiftçi çevredeki verimli tarlalarda çeşitli meyve ve sebzeleri üretir. Hotan’dan getirilen ipek ve halılar, diğer el sanatlarına dayalı eşyalarla birlikte Kaşgar pazarında satılır.

Kaşgar’ın nüfusu 200.000′in üzerindedir. şehrin nüfusunun büyük bir bölümünü müslümanlar oluşturur. Şehirdeki en kalabalık etnik grup Uygurlar Türkleridir. Çin’de 1960 yılında başlayan kültür ihtilali sırasında şehirde bulunan cami ve mescidlerin önemli bir bölümü yıkıldı. Günümüzde şehirde kültür ihtilali sırasındaki yıkımdan kurtulan 100 civarında mescid ve cami bulunmaktadır. Iydgâh Camii, Afak Hoca Camii ve Türbesi Döng Mescidi Kaşgarlı Mahmud Türbesi ve Yusuf Has Hacib Türbesi şehrin en önde gelen tarihi eserleri arasındadır.

Iydgâh Camii