Safevi Devlet Teşkilatı

Safevi devleti Kızılbas Türkler tarafından tıpkı daha önceki Türkmen devletler gibi kuruldu. lhanlıların ve Akkoyunluların yapısını devam ettirdi. Fakat aynı zamanda büyük bir cografyaya hakim olma sebebiyle birçok ulusu da kendi içinde barındıran bir imparatorluk haline geldi. Monarsik yapıya sahip bu devlette feodal Kızılbas emirlerinin büyük etkisi bulunmaktaydı. Ayrıca Farsların da bürokrasi içinde yer aldıgı Safevi devletinde Türkler ve Farslar arasında daima çatısma vardı. Devletteki güçlerini kaybetmek istemeyen Kızılbas boy emirlerinin birbirleriyle mücadeleleri ve çogu zaman otorite kabul etmemeleri Sah Abbas’ı kesin önlemler almaya zorladı. Otoritesini güçlendirmek için Osmanlı’dan etkilendiği kullar ocağı vasıtasıyla kapatmaya çalıştı. Bu uygulamalar Kızılbaş emirlerinin önemli ölçüde zamanla güç kaybetmelerine neden olmustur. Sah Abbas ile baslayan yeni yapılanma, ele aldıgımız Tezkiretü’l-Mülük’te açık olarak görülmektedir. Aslında lhanlılardan Akkoyunlulara kadar uzanan “imparatorluk” anlayısının izlerini takip ettigimiz klasik devlet teskilatı bu dönemde olgunlasmıstır. Safevi saray teskilatı ve görevlileri hakkında ayrıntılı bilgiler sunan Tezkiretü’l-Mülük incelenmeye muhtaç bir kaynaktır. Bu nedenle biz, simdiye kadar ihmal edilmis olan bu kaynağı esas olarak Safevi devlet teşkilatını ortaya koymaya çalıstık.