Apophasis Nedir?

 Apophasis Nedir?

Bir şeyden söz etme niyetinin olmadığını öne sürerek o şeyden laf etme anlamına gelen retorik terime apophasis denir.

Oxford Sözlüğün’de, apophasis terimi; John Smith’in “Retoriğin Gözler Önüne Serilmiş Sırları”(The Mysterie of Rhetorique Unvail’d) isimli eserinden yapılan alıntıyla şöyle tanımlanmıştır: İnkar vesilesiyle bir şeyi gözler önüne sermeyi sağlayan ironi çeşidi!

                                

Yunanca kökenli Apophasis kelimesi, sıfat olduğunda apopatik ya da apofezik şeklinde ifade edilir. Dilimizdeki pek çok tabir de söylemezden gelerek birşeyleri söyleme amacına hizmet eder. Örneğin “adı lazım değil” diye başlamış olan ve aslında ferdin ismini zikretmeden kim olduğunu belli eden cümlelerde olduğu gibi.

Apophasis ile Paralepsis Arasındaki Fark

Apophasis ile paralepsis birbirine çok benzer kavramlardır. Ancak arada minik bir nüans vardır. Paralepsis söz mevzusu olduğunda, altı çizilmek istenen şey dikkatsizlik ediliyormuş gibi söylemezden gelinirken, apophasis laf konusu olduğunda aynı şey hem ihmal bununla birlikte inkâr vasıtası ile yapılır.

Örnekler;

1984 ABD başkanlık seçimlerinde Ronald Reagan’ın sarkastik apophasis kullanımından bir misal; “Yaş konusunu kampanya malzemesi olarak kullanmayacağım. Siyasi amaçlar uğruna rakibimin deneyimsizliğini ve gençliğini kullanmayacağım.”

Hadi çok konuşmasını ve dedikoducu olmasını bir kenara bırakalım ama yalan söylemesine daha fazla dayanamayacağım.

Siyasi rakibimin karıştığı skandallardan anlatmak istemiyorum, bilhassa son kitabında yaptığı sayısız intihalinden!

Apophasis’in uç örneklerinde ise söylemezden gelinen şey ayrıntıları ile verilir. Örneğin; Saygıdeğer rakibimin geçen kış karıştığı olaylardan bahsetmek istemiyorum, bilhassa boş bir votka şişesi ile sızmış bir şekilde bir ara sokakta çekilmiş fotoğraflarını hatırlatmayı asla mi asla istemiyorum.

Bu hastanenin doktorlarının hepsinin oldukça kötü doktorlar olduklarını söylemiyorum.

Şahsen ben, Ali’nin bu hırsızlık olayıyla ilgisi olduğu söylentilerine inanmıyorum.

Bugüne kadar onlar için yaptığım fedakarlıklardan laf etmeyeceğim.

Sürekli olarak her yere geç kalması neyse de bir de bu kıyafetle gelmeseydi keşke!

Zeynep ve Defne ile çıkmadı fakat kiminle çıktığını söylememe izin vermiyor.

Kaynaklar:

ThoughtCo.

Wikipedia

Changing Minds